Evde bakım maaşına kimler başvurabilir, şartlar nelerdir?

Evde bakım parası ( maaşı ) nedir, kimlere verilir, nasıl alınır,alma şartları nelerdir,başvuru nereye yapılır

Evde bakım maaşlarıyla ilgili  çok soru sorulmaktadır ve bazı bilinen şeylerin de yanlış olduğunu görmekteyiz. Bu sorulardan ve yanlış bilinenler hakkında yazmak istedik, umarız ki faydalı bir yazı olur.

Türkiye Cumhuriyet sosyal bir hukuk devletidir. Böyle olduğundan sosyal güvenlik alanında vatandaşlara ihtiyaçlarına göre belirli haklar sağlar. Bugün bu haklardan bir tanesi olan engellilerin evde bakım maaşı konusunu ele alacağım. Her sağlıklı bireyin potansiyel birer engelli olduğu günümüzde devletler engelli vatandaşlara bazı sosyal ve ekonomik haklar tanımaktadırlar. Bizim ülkemizde de bu haklar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı çatısı altında engelli vatandaşlara sunulmaktadır.

Bu bakım paraları sadece bakıma muhtaç ve geliri düşük olan engelli kardeşlerimizin bakımlarının yapılması için ödenen bir ücrettir. Nasıl yayıldığını bilmediğimiz diğer yanlış söylemler ise bakım ücretlerinin UNİCEF ya da zengin iş adamları tarafından karşılandığıdır. Böyle bir şey yoktur, bu ücretler / maaşlar devlet tarafından karşılanmaktadır. Ayrıca her ne kadar bakım “maaşı/aylığı” dense de bu engellinin yaşadığı ev gelirinin düşük olduğu için engellinin bakımının yapılabilmesi için verilen yardımdır. Bu sebeplerden dolayı da bankalar  bakım parasını gelir olarak hesaplamazlar. Kısaca bu bir devlet yardımıdır, gelir değildir.

Peki evde bakım parası / maaşı nedir ?

Her ne şekilde olursa olsun haneye giren gelirlerin, hanedeki kişi sayısına bölündüğünde kişi başına düşen ortalamaya aylık denilmektedir. Maaş tutarı bir aylık net asgari ücret tutarının 2/3’ünden az olan bakıma muhtaç engellilerin bakımını üstlenen akrabası, vasisi gibi üçüncü kişilere ödenen aylığa evde bakım aylığı denmektedir.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı engelli vatandaşlar için üç tip bakım hizmetinde sosyal destek sağlamaktadır. Engellilere evde bakım hizmeti doğrudan kamu tarafından üretilerek, özel sektörden hizmet alınarak ya da bakım hizmetleri masraflarının kamu tarafından finanse edilerek sağlanmaktadır. Eğer hizmet kamu tarafından sağlanırsa Bakanlığa bağlı resmi rehabilitasyon merkezlerinde hizmet alınmaktadır. Diğer hizmette ise engelli bakım hizmeti özel bakım merkezi tarafından sağlanmaktadır ve bunun ücreti Bakanlıkça ödenmektedir. Son hismette ise evde bakıma muhtaç engellilerin bakımını üstlenen kişilere maddi ödeme (aylık maaş) yapılmak suretiyle destek sağlanmaktadır. Bu maaş kesinlikle ihtiyaca muhtaç kişilere değil, sadece bakıma muhtaç ve geliri düşük engellilere verilir. 

Evde Bakım Parası Kimlere Verilmektedir?

Evde bakım parası / maaşı üveyler de dahil olmak üzere bakıma muhtaç engellinin; eşi, çocukları ile çocuklarının eşleri, ana ve babası ile bunların ana ve babası, torunları ile torunlarının eşleri, kardeşleri ile kardeşlerinin eşleri, kardeşlerinin çocukları ile kardeş çocuklarının eşleri, eşinin ana ve babası, eşinin kardeşleri, eşinin kardeşlerinin eşleri ile çocukları, amcaları ve amcalarının eşleri, amca çocukları ile bunların eşleri, halaları ile halalarının eşleri, hala çocukları ile bunların eşleri, dayıları ve dayılarının eşleri, dayı çocukları ile bunların eşleri, teyzeleri ve teyzelerinin eşleri, teyze çocukları ile bunların eşlerinin engellinin bakımını sağlaması durumunda verilmektedir.

Evde Bakım Parası Almak İçin Şartlar Nelerdir?

Evde bakım maaşı almak için 3 temel şart bulunmaktadır.

1. Ağır engelli olduğu belirtilen sağlık kurulu raporu
2. Bakıma muhtaçlık kriterlerinin olması
3. Gelir kriterlerine uygun olması

1 ) Evde bakım maaşı almak için tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından düzenlenmiş engel oranının en az %50 olan ve “ağır engelli” bölümünde “evet” yazan rapor gerekmektedir.

Bu maddede küçük çocuklar için ekstra bir durum söz konusudur. Küçük çocuklar zaten bakıma muhtaç oldukları için yaşıtlarına göre gerilik ancak yaşları ilerledikçe kendisini göstermektedir ve erken yaşta alınan sağlık kurulu raporlarında engel oranının tespiti bu sebeple zorlaşmaktadır. Bu yüzden küçük çocuklar için bu rapor süresiz olarak değil de 1 veya 2 senelik süreler dahilinde verilir. Ayrıca raporda bulunan ağır engelli ibaresi de işaretlenmez.

2 ) Bakıma muhtaçlık kriterleri için bakıma muhtaç engelli tanımını irdelememiz yeterli olacaktır. Bakıma muhtaç engelli, yeme, içme, tuvalet, banyo gibi her türlü ihtiyaçlarını tek başına yerine getirmekte zorlanan ya da hiç yerine getiremeyen ve hayatını devam ettirmek için sürekli başkasının yardımına ve bakımına ihtiyaç duyan kişidir.

3) Engellinin bulunduğu hanede yaşan tüm vatandaşların kişi başı geliri asgari ücretin 2/3 ünü geçmemelidir. Ancak bakmakla yükümlü olmadığı halde bir engelli vatandaşa bakanlar için hanedeki tüm gelir dikkate alınmaz sadece engellinin kendisine ait gelirlerin net asgari ücretin 3/2’ü geçmemesi gerekmektedir.

Evde Bakım Parası Nasıl Alınır?

Evde bakım parası almak isteyen vatandaşlar yukarıda saymış olduğumuz 3 ana kriteri tespit ettirerek belgelemesi gerekmektedir. Daha sonra aşağıda bulunan evde bakım maaşı başvurusu yapmak için gerekli belgeler ile beraber Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın il müdürlüklerine müracaat etmeleri gerekmektedir.

• Ağır engelli olduğunu belirten sağlık kurulu raporunun fotokopisi
• Engellinin ve bakıcının kimlik fotokopisi
• Engellinin 2 adet vesikalık fotoğrafı
• Hane halkı kimlik bildirim formu (Muhtarlıktan alınacak)
• Gelir Durumuna ilişkin beyan belgesi ve evde çalışan veya emekli olan herkesin maaş bordrosu.
• Engellinin ve bakmakla yükümlü olduğu aynı hanede yaşayan kişilerin malvarlıkları varsa, tapu veya ruhsat fotokopileri
• Engellinin varsa öğrenim durumunu gösteren belge
• Engellinin anne babası boşanmış ise boşanma kararının fotokopisi
• Engellinin vasisi varsa, vasi atanmasına ilişkin mahkeme kararı fotokopisi

Bu evraklar dışında Aile ve Sosyal Politikalar İl/İlçe Müdürlüğünde oluşturulan bakım hizmetleri değerlendirme heyeti ev ziyareti yapar ve engellinin muhtaçlık durumunu yerinde inceleyip rapor hazırlamaktadır. Tüm incelemeler sonucunda engellinin şartları yerine getirdiği tespit edilen engelli için evde bakım ücreti bağlanır. Bakım ücreti bakım hizmetinin verilmesini takip eden ay içinde il müdürlüğü tarafından engelliye bakan yakınına ödenir.

Ev ziyareti yapan heyetin engellinin bakıma muhtaçlık kriterine uygun olmadığı veya verilen bilgilerin yanlış olduğu sonucuna varması durumunda evde bakım ücreti talebi red edilir. Bu sonuç en geç 1 ay içinde yazılı olarak müracaat eden kişiye bildirilir. Red cevabına müracaatın yapıldığı İl/İlçe Müdürlüğüne yazılı olarak itiraz edilebilir. Bu durumda farklı kişilerin olduğu bir heyet görevlendirilir ve onun kararı nihai karardır.

Önemli Not: Yukarıda ki belgelerin engelli ve engelli ile aynı evde kişiler için temin edilmesi gerekmektedir.

Kimler bakıcı olabilir?

Evde bakım parasından yararlanabilmek için engelli kişiye bakacak olan kişi ile engelli akraba olmak zorundadır, eğerakrabası yoksa mahkemece tayin edilen vasisi bakıcı olabilmektedir. Engelliye bakıcı olacak kişilerin engelliyle aynı adreste ikamet etmesi şarttır.

Ancak bakıma muhtaç engelliye aynı adreste bakacak akraba veya vasisi olmaması durumunda bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin de bakım hizmetinin verilmesinde sorun veya yetersizlik olmayacağına kanaat getirmesi şartıyla, bakım hizmeti her gün rahatlıkla gelinip gidilebilecek yakınlıktaki farklı adreste bulunan akraba ya da vasi tarafından da verilebilir. Bu durumda engellinin 24 saat içindeki tüm ihtiyaçlarının giderilmesi ve bakıcının fiilen en az 8 saat engelliyle birlikte olması şartı olmaktadır.

Bir Bakıcı En Fazla Kaç Engelliye Bakabilir?

Yukarıda kimler bakıcı olabilir detaylarıyla sizlere anlatmıştık. Eğer bu kriterleri yerine getiriyorsanız 2 farklı engelliye bakma şansınız vardır. Her engelli ayrı ayrı bakım ücreti alır. Ancak aynı hanede bakıma muhtaç daha fazla engellinin bulunması ve onlar için de bakım ücreti alabilmek için ayrı bir bakıcının daha olması gerekmektedir.

Engellinin ve ya bakıcısının sosyal güvencesi olmasının evde bakım parası almasına engel teşkil eder mi?

Hem engelli hem de bakıcısı çalışmayıp bakmakla yükümlü olduğu kişiler üzerinden sosyal güvencesi (ssk, bağkur, emekli sandığı) varsa evde bakım ücreti alınmasına engel olmamaktadır.

Engelli çalışıyorsa ve bakıcısı ona iş yerine gidiş gelişte ve iş yerinde eşlik ediyorsa, gelir kriteri de uygunsa bakım parası bağlanır. Ancak engelli tek başına işe gidiyor ve bakıcısı olmadan çalışabiliyorsa, gelir kriteri uygun dahi olsa bu durum bakım parasının bağlanmasına engel teşkil edebilmektedir.

Bakıcı engellinin bakımını aksatmayacak şekilde ve gelir kriterini aşmadığı sürece evde bir iş yapması, bu işten dolayı sosyal güvencesi bile olsa bakım parası almasına engel teşkil etmez.

Sağlık raporu süresi bittiğinde ne olur ?

Evde bakım parası kesilmesine sebep olan nedenlerden birisi de sağlık raporunun süresinin dolmasıdır. Sağlık raporunun süresi bitmeden önce yenisi çıkartılmalı ve bir fotokopisi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı il müdürlüklerine iletilmelisi gerekmektedir.

Mal varlıkları ve birikmiş para evde bakım parası bağlanmasına engel olur mu?

Engellinin ve bakmakla yükümlü yakınlarının birlikte yaşadıkları ev ve kullandıkları araba evde bakım parsı alınmasına engel değildir. Ancak kiraya verilmiş başka bir gayrimenkul varsa kira gelir olarak hesaplanır. Gelir kriteri aşılmadığı sürece bakım parası alınmasına engel değildir.

Engellinin veya hanede yaşayan bakmakla yükümlü olduğu kişilerin bankada birikmişleri varsa, aylık faiz/kar gelir olarak hesaplanır ve gelir kriteri aşılmadığı sürece sorun olmaz.

İkametgah ve gelir durumuyla ilgili değişiklikler olursa ne yapmalı ?

İkametgah değişikliği olduğu günden itibaren 15 gün içerisinde, gelir durumundaki değişiklikleri de 3 ay içerisinde bildirme zorunluluğu vardır. Bu süre aşıldığında evde bakım parası kesilmektedir. Tekrar bağlanabilmesi için ilk müracaat ta bulunan şartlar kabul edilir. Ödenmeyen aylar geriye dönük ödenmemektedir.

Başka bir ile ikamet değişikliği olacaksa, evde bakım parası aldığınız ilin bağlı olduğu il müdürlüğene yeni taşınacağınız adresi ve tarihi dilekçe olarak verilmesi gerekmektedir. Bu durumda dosya yeni ikametin bulunduğu ildeki müdürlüğe yollanır. İlk müracaattaki belgeler tekrar istenir ve evde bakım parası verilmesi uygun bulunması durumunda işlemlerin bitimine kadar ödenmeyen ücretler geriye dönük ödenmektedir.

Bakıma muhtaç engellinin vefatı durumunde ne olmaktadır ?

Bakıma muhtaç engellinin vefat etmesi durumunda 15 gün içerisinde bildirim yapma zorunluluğunuz bulunmaktadır. Aksi halde hukuki işlemler başlatılmaktadır.

bakimparasi.com